Digitale balie

Heeft u al een identiteitsbewijs?
De overheid werkt hard aan het terugdringen van criminaliteit en overlast. Eén van de maatregelen die de overheid genomen heeft, is de uitbreiding van de identificatieplicht. Vanaf 1 januari 2005 moet iedereen van 14 jaar en ouder een geldig identiteitsbewijs kunnen tonen om politie en toezichthouders beter hun werk te kunnen laten doen. Hieronder leest u meer over de nieuwe identificatieplicht en de identiteitsbewijzen die u kunt gebruiken. Ook wordt beschreven hoe u een identiteitsbewijs kunt aanvragen.

Altijd een geldig identiteitsbewijs bij u
U moet uw identiteitsbewijs laten zien als de politie daarom vraagt. Als u geen identiteitsbewijs kunt laten zien, loopt u het risico dat u mee moet naar het politiebureau. Daar wordt dan uw identiteit gecontroleerd. Ook kunt u een fikse boete krijgen.

Wie mogen u naar uw identiteitsbewijs vragen?
De politie en marechaussee mogen u naar uw identiteitsbewijs vragen. Ook toezichthouders mogen dat. Toezichthouders zijn ambtenaren die de naleving van bepaalde wetten controleren, bijvoorbeeld boswachters, belastinginspecteurs en milieu-inspecteurs. Zij mogen alleen naar uw identiteitsbewijs vragen als daar een reden voor is. Iedere toezichthouder moet zich daarnaast bij zijn eigen werkgebied houden.

Enkele voorbeelden 

• De politie kan om uw identiteitsbewijs vragen als dat nodig is om haar werk goed te kunnen doen. Bijvoorbeeld bij verkeersovertredingen, het opsporen van strafbare feiten, het verhoren van getuigen van een ongeluk en bij het handhaven van de openbare orde. De politie wil ook weten wie u bent als u slachtoffer van een ongeval of misdrijf bent. 
• Een boswachter mag u om uw identiteitsbewijs vragen als u bijvoorbeeld planten of dieren meeneemt uit een natuurgebied of uw hond(en) los laat lopen. 
• Een inspecteur van de arbeidsinspectie wil ter bestrijding van illegale arbeid weten wie u bent als u op een bouwplaats werk verricht. 
• Een milieu-inspecteur vraagt uw identiteitsbewijs als hij vermoedt dat u olie in het water laat lopen of op het riool loost.

Wie mogen niet vragen naar uw identiteitsbewijs?
Personeel van beveiligingsbedrijven - bijvoorbeeld van winkels en instellingen - zijn geen toezichthouder zoals hierboven is beschreven. Zij kunnen op grond van de Wet op de Identificatieplicht u niet vragen u te identificeren. Zij mogen wel aan bezoekers vragen om zich te identificeren, bijvoorbeeld in verband met de beveiliging van het pand of de huisregels van de winkel. U bent dan niet verplicht om uw identiteitsbewijs te tonen. Al kan dat wel betekenen dat u het pand niet in mag.

Met welke identiteitsbewijzen kunt u zich identificeren?
U kunt u alléén identificeren met een geldig paspoort, een rijbewijs, een geldige Nederlandse identiteitskaart en een vreemdelingendocument. Welke documenten u kunt gebruiken, hangt mede af van uw nationaliteit.

Enkele voorbeelden 

• Heeft u de Nederlandse nationaliteit?
  Dan kunt u zich identificeren met een geldig rijbewijs, paspoort of een geldige identiteitskaart. 
• Heeft u de Nederlandse én een andere nationaliteit?
  Dan identificeert u zich met een Nederlands document: een geldig rijbewijs, paspoort of een geldige identiteitskaart. 
• Heeft u de nationaliteit van een land van de Europese Unie (bijvoorbeeld Spanje en Duitsland) of de Europese economische ruimte (bijvoorbeeld Zwitserland)?
  Dan identificeert u zich met uw paspoort of met een EU/EER vreemdelingen-document. 
• Hebt u de nationaliteit van een land buiten de Europese Unie of de Europese economische ruimte?
  Dan identificeert u zich met een Nederlands vreemdelingendocument (het verblijfsdocument).

Paspoort en identiteitskaart onmisbaar voor het buitenland
Het paspoort en de Nederlandse identiteitskaart zijn niet alleen geldige identiteitsbewijzen in Nederland, maar ook onmisbare reisdocumenten als u naar het buitenland gaat. In de meeste Europese landen kunt u met de Nederlandse identiteitskaart terecht. Het paspoort geldt in alle landen van de wereld. Al worden soms aanvullende eisen gesteld, bijvoorbeeld een visum. Beide identiteitsbewijzen zijn vijf jaar geldig.

Let op: Vanaf juni 2012 zijn kinderbijschrijvingen op een paspoort niet meer mogelijk. Vanaf dat moment is het voor iedereen die naar een ander land reist verplicht om een eigen reisdocument te hebben. Ook zijn de kinderbijschrijvingen die al in uw paspoort staan, dan niet meer geldig. Uw eigen paspoort blijft overigens geldig tot de einddatum die op het paspoort staat.

Andere identificatieverplichtingen
Sinds 1994 geldt in Nederland een beperkte identificatieplicht. Deze plicht blijft gewoon bestaan en betekent voor u dat u zich in bepaalde situaties moet identificeren. Dat geldt bijvoorbeeld bij het openen van een bankrekening, het aanvragen van een uitkering, het in dienst treden bij een nieuwe werkgever, bij zwartrijden in het openbaar vervoer (vanaf 12 jaar) en bij bezoek van een voetbalwedstrijd. U moet u ook kunnen identificeren bij de notaris en op uw werk. Ook moet elke bestuurder van een motorrijtuig op verzoek van de politie een rijbewijs kunnen laten zien. Daarnaast mogen politie en marechaussee de identiteit, nationaliteit en verblijfsstatus van iemand controleren om illegale immigratie tegen te gaan.

Uw rijbewijs is niet altijd een geldig identiteitsbewijs
In situaties waarin gegevens over verblijfsstatus en nationaliteit belangrijk zijn, kunt u zich niet met uw rijbewijs identificeren. Bijvoorbeeld bij de belastingdienst, bij het in dienst treden bij een werkgever en bij het aanvragen van een uitkering. Op het rijbewijs staat namelijk niets over uw nationaliteit en de verblijfsstatus. In deze gevallen heeft u een paspoort, identiteitskaart of vreemdelingendocument nodig.

Identiteitsbewijs kwijt?
Als u uw identiteitsbewijs kwijt bent, moet u hiervan aangifte doen bij de Nederlandse politie. Er wordt dan van uw verlies proces-verbaal opgemaakt. Dit proces-verbaal heeft u nodig bij het aanvragen van een ander identiteitsbewijs bij de gemeente. Houdt u rekening met extra administratiekosten. Als u uw rijbewijs moet inleveren, bijvoorbeeld wegens te hard rijden of alcoholgebruik, moet u zorgen dat u zich met een paspoort of identiteitskaart kunt identificeren.

Let op!
Geen identiteitsbewijs zijn allerlei andere pasjes en kaarten, zoals een openbaar vervoerkaart, brommerbewijs, collegekaart, bankpas, pas 65 of zwemabonnement.