Monumenten Brakel

Burgemeester Posweg 10, woonhuis met bedrijfsruimte

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 GD Brakel
Straat + huisnummer: Burgemeester Posweg 10
Naam object: -
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie H, nr. 418

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: woonhuis met bedrijfsruimte
Huidige functie: woonhuis

Bouwjaar: ca. 1840
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 27 november 1991
Datum foto’s: eind 1991

​
Kadastrale kaart van Burgemeester Posweg 10 in Brakel (2015)

Historie en ligging

Het pand ligt in het centrum van Brakel, nabij het Marktplein. Het vormt samen met Burgemeester Posweg 8 een dubbelpand. Voor het pand staan twee leilinden. In het verleden was er in het pand een bakkerij gevestigd.

Plattegrond en opbouw

Het pand is gebouwd op een rechthoekig grondplan en telt twee bouwlagen. Het lijkt een keer te zijn verlengd met een bedrijfsruimte, eveneens gebouwd met twee bouwlagen. Het pand grenst rechts aan Burgemeester Posweg 8. De bakstenen gevels zijn gemetseld in kruisverband en hebben een hoge pleisterwerken plint.

Voorgevel

De voorgevel is asymmetrisch van indeling, met op de begane grond twee T-schuifvensters met bovenlichten die gevuld zijn met meerkleurig glas-in-lood. Rechts in de gevel is de deur geplaatst met meerkleurig glas-in-lood bovenlicht. Een stoep van drie treden leidt naar de vernieuwde paneeldeur. Op de verdieping is een tweelicht geplaatst. Vensters en deur worden ontlast door strekken. De gevel wordt aan de bovenzijde afgesloten door een kroonlijst met bakgoot.

Linker zijgevel

De linker zijgevel ligt aan de Nieuwstraat, die langs het pand iets oploopt naar de achtergevel toe. De zijgevel lijkt in drie fases te zijn opgetrokken, en wel het voorhuis in een bruinere steen; het achterhuis dat iets terug ligt ten opzichte van het voorhuis en daarvan is gescheiden door een klein pleisterlijstje, in rode steen en het aparte bedrijfsgedeelte.
Het voorhuis heeft alleen op de verdieping twee 4-ruits schuifvensters. Het achterhuis heeft op de begane grond, op onregelmatige afstand van elkaar, vier T-schuifvensters met meerkleurig glas-in-lood bovenlichten. Het tweede venster van rechts is mogelijk een deur geweest. Op de verdieping zijn twee 4-ruits schuiframen geplaatst en een later ingezet dubbel draairaam. De schuifvensters worden ontlast door strekken, de onderdorpels worden gevormd door de hoog opgetrokken dikke pleisterwerken plint. Op de verdieping zijn boven de vensters rollagen gemetseld.
Het bedrijfsgedeelte omvat een klein schuifraam, dubbele deuren en dubbele laadluiken op de verdieping.

Rechter zijgevel

De rechter zijgevel is ter plaatse van het voor- en achterhuis geheel ingebouwd door de plaatsing van het buurpand. Alleen het bedrijfsgedeelte steekt uit, en dit is geheel bepleisterd.

Achtergevel

De achtergevel is bepleisterd. In de top zit een rond 4-ruits raam.

Dak

Het pand heeft een driezijdig schilddak, gedekt met gesmoorde Hollandse pannen. In de nok staan twee schoorstenen.

Interieur

In de keuken is nog een hoekschouwtje aanwezig met tegeldecoratie waarop kleine dorpsgezichten zijn afgebeeld.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik
  • enkele gaaf bewaard gebleven elementen in het interieur.
• Stedenbouwkundige criteria:
  • de samenhang met de panden Burgemeester Posweg 8 en 6.

Burgemeester Posweg 17, hooiberg

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 GA Brakel
Straat + huisnummer: Burgemeester Posweg bij 17
Naam object: -
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie H, nr.439

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: hooiberg
Huidige functie: hooiberg

Bouwjaar: ca. 1820
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 27 november 1991
Datum foto’s: eind 1991

Kadastrale kaart van Burgemeester Posweg 17 in Brakel (2015)

Historie en ligging

De schuurberg ligt op de hoek van de Burgemeester Posweg en de Flegelstraat.

Plattegrond en opbouw

Een vierroeden schuurberg, gebouwd op vierkant grondplan. De onderbouw is deels in baksteen, deels in hout, potdekselwerk, opgetrokken. De bakstenen muren zijn zonder verband gemetseld. De kap van de hooiberg is gedekt met riet.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik.
• Stedenbouwkundige criteria:
  • de situering, de ligging op de hoek van twee wegen, van alle zijden zichtbaar.
• Cultuurhistorische criteria:
  • de verwijzing naar het landgebruik in vroeger tijden.

Burgemeester Posweg 6, woonhuis

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 GD Brakel
Straat + huisnummer: Burgemeester Posweg 6
Naam object: -
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie H, nr. 420

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: woonhuis
Huidige functie: woonhuis

Bouwjaar: ca. 1840
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 6 november 1991
Datum foto’s: eind 1991​

Kadastrale kaart van Burgemeester Posweg 6 in Brakel (2015)

Historie en ligging

Het pand ligt nabij het Marktplein, naast de panden Burgemeester Posweg 8 en 10.

Plattegrond en opbouw

Een T-huis opgericht op een rechthoekig grondvlak. Het voor- en het achterhuis bestaan uit één bouwlaag met zolder. Het voorhuis is onderkelderd. De bakstenen gevels zijn gemetseld in kruisverband. Rondom het pand loopt een pleisterwerken plint.

Voorgevel

De voorgevel is symmetrisch opgebouwd met een centraal gelegen deur met verticaal gedeeld bovenlicht. De voordeur is vernieuwd. Naar de deur leiden drie stoeptreden. Ter weerszijden van de deur zit een 6-ruits schuifvenster met persiennes. Onder de vensters zijn lekdorpeltegels geplaatst, boven vensters en deur zijn strekken gemetseld. In de plint rechts van de deur zit een later toegevoegd keldervenster. De voorgevel wordt afgesloten met een kleine kroonlijst.

Linker zijgevel

Het voorhuis heeft een smal, 3-ruits schuifvenster met persiennes boven een oorspronkelijk kelderlicht. Onder het venster zijn lekdorpeltegels geplaatst; het venster wordt aan de bovenzijde afgesloten met een strek. Voor de zolder zijn twee staande enkelruits draairamen geplaatst, met lekdorpeltegels en onder een rollaag. Langs de dakrand loopt een houten daklijst met een klein werkje in de top.
Het achterhuis heeft de oorspronkelijke indeling verloren en heeft meerdere grote ramen.

Rechter zijgevel

De rechter zijgevel is tegen het buurpand aan geplaatst, zodat deze niet te zien is.

Achtergevel

De achtergevel heeft de oorspronkelijke indeling volledig verloren, het metselwerk is deels gepleisterd, deels bloot gelegd. In de gevel staan een deur en diverse ramen.

Dak

Het voorhuis heeft een zadeldak, dat is gedekt met gesmoorde Hollandse pannen. Centraal in het voordakvlak is, opgaand vanuit de goot, een storende, brede dakkapel aangebracht.
Het achterhuis heeft een gebroken kap, die eveneens is gedekt met gesmoorde Hollandse pannen. Op de nokeinden van het voorhuis staan lage schoorstenen.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik van het voorhuis
• Stedenbouwkundige criteria:
  • de situering nabij het Marktplein
  • de samenhang met de panden Burgemeester Posweg 8 en 10

Burgemeester Posweg 8, woonhuis met winkelgedeelte

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 GD Brakel
Straat + huisnummer: Burgemeester Posweg 8
Naam object: -
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie H, nr. 419

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: woonhuis met winkelgedeelte
Huidige functie: woonhuis annex antiekhandel

Bouwjaar: ca. 1840
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 8 november 1991
Datum foto’s: eind 1991

Kadastrale kaart van Burgemeester Posweg 8 in Brakel (2015)​

Historie en ligging

Het pand vormt met Burgemeester Posweg 10 een dubbelpand. Samen liggen zij in het oude hart van Brakel, nabij het Marktplein.

Plattegrond en opbouw

Het pand is opgericht op een rechthoekig grondvlak en telt anderhalve bouwlaag. Het voorhuis is onderkelderd en tegen de rechtergevel is een aanbouw van één bouwlaag geplaatst. De bakstenen gevels zijn gemetseld in kruisverband.

Voorgevel

De voorgevel is asymmetrisch ingedeeld, met een paneeldeur met bovenlicht links in de gevel. Voor de deur een stoep met drie treden. Rechts van de deur twee schuifvensters met enkelruits schuiframen en bovenlichten met loodwitschildering in ruitpatroon. Beide vensters hebben luiken. Op de verdieping is een verticaal gedeeld schuifvenster. De gevel wordt afgesloten door een eenvoudig geprofileerde kroonlijst waarin een bakgoot.

Linker zijgevel

De linker zijgevel wordt gedeeld met pand Burgemeester Posweg 10.

Rechter zijgevel

De rechter zijgevel heeft in het voorhuis op de verdieping een schuifvenster, en in het achterhuis twee nieuwe dubbele draairamen.

Achtergevel

De achtergevel is sterk gewijzigd, in verband met wijzigingen in de meubel-/antiekwinkel. Het onderste geveldeel was vroeger schuur met brede inrijdeuren. Die zijn nu vervangen door een loopdeur, verschillend metselwerk en een houten schuuraanbouw. Op de verdieping zit centraal een deur, en links een 6-ruits venster met kepervormige afsluiting, waarvan de onderste twee ruiten een vallend (?) venster vormen.

Dak

Het pand heeft een schilddak, dat is gedekt met gesmoorde kruispannen. Op de nok staat een hoge schoorsteen.
De aanbouw rechts heeft een plat dak.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik.
• Stedenbouwkundige criteria:
  • de situering nabij het Marktplein;
  • de samenhang met de panden Burgemeester Posweg 6 en 10.

Burgemeester Posweg ter hoogte van Gortstraat, pomp

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 GD Brakel
Straat + huisnummer: Burgemeester Posweg ter hoogte van Gortstraat
Naam object: de Terpse pomp
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie H, nr. 460 (ged.)

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1933

Oorspronkelijke functie: pomp
Huidige functie: geen

Bouwjaar: 1982
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 19 december 1991
Datum foto’s: eind 1991

​Kadastrale kaart van de dorpspomp aan de Burgemeester Posweg in Brakel (2015)

Historie en ligging

De Terpse pomp ligt aan de Burgemeester Posweg op een pleintje bij de aansluiting met de Gortstraat.

Plattegrond en opbouw

In halfsteens verband gemetselde bakstenen pomp op vierkante grondslag, aan de bovenzijde afgesloten door een metalen tentdak met piron.
Aan de achterzijde bevindt zich een houten luik, aan de voorzijde een gietijzeren tuit. De rechterzijde bevat de zwengel van de pomp.

Opmerking

De pomp is 1982 geheel nieuw opgemetseld in het verkeerde metselverband. De oorspronkelijke pomp was gemetseld in kruisverband.

Reden van plaatsing

• Cultuurhistorische criteria:
  • de oorspronkelijke functie van de dorpspomp.

Dwarssteeg 3, woonhuis met timmerwerkplaats

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 BC Brakel
Straat + huisnummer: Dwarssteeg 3
Naam object: -
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie N, nr. 290

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: woonhuis met timmerwerkplaats
Huidige functie: woonhuis met schuur

Bouwjaar: ca. 1920, werkplaats 1924
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 6 november 1991
Datum foto’s: eind 1991

Kadastrale kaart van Dwarssteeg 3 in Brakel (2015)​

Historie en ligging

Het pand is gelegen aan de oostzijde van het Marktplein.

Plattegrond en opbouw

Dit pand op een rechthoekig grondvlak. Het pand bestaat uit één bouwlaag met een tweede bouwlaag onder de kap. De bakstenen gevels zijn gemetseld in kruisverband. Om het pand loopt een gepleisterde plint.

Voorgevel

De voorgevel is symmetrisch ingedeeld. Op de begane grond bevindt zich in het midden een deur met driedelig bovenlicht, met aan weerzijden daarvan een T-schuifvenster met 8-ruits bovenlichten. De bovenlichten zijn gevuld met geel kathedraalglas. De vensters zijn voorzien van luiken en gecementeerde onderdorpels. Boven de deur en vensters zijn strekken gemetseld met gepleisterde geboorte- en sluitstenen. Langs de dakrand loopt een houten bakgoot op klossen.

Linker zijgevel

De linker zijgevel is symmetrisch ingedeeld. Op de begane grond bevinden zich twee T-schuifvensters met 6-ruits bovenlichten die gevuld zijn met geel kathedraalglas. De vensters zijn voorzien van luiken.
Op de verdieping bevinden zich eveneens twee, kleinere, T-schuifvensters met 6-ruits bovenlichten. Langs de dakrand loopt een houten daklijst.

Rechter zijgevel

De rechter zijgevel bevat in de plint een keldervenster met koekoek. Op de begane grond bevinden zich een nieuw en een oud klein venster en op de verdieping twee T-schuifvensters met 6-ruits bovenlichten.
De timmerwerkplaats is in 1924 gebouwd in baksteen, gemetseld in kruisverband. Vensters en deuren zijn nog intact. Vóór de stenen muur is een houten loods gebouwd, eveneens nog intact.

Achtergevel

De achtergevel is gedeeltelijk gewijzigd. Links in de gevel is een nieuwe deur met breed venster ingezet, in het metselwerk zijn hiervan sporen te zien door het gebruik van anders gekleurde rode bakstenen. Rechts in de gevel zit een T-schuifvenster met 6-ruits bovenlicht, voorzien van luiken.

Dak

Het dak wordt gevormd door een gebroken kap met twee wolfeinden, gedekt met gesmoorde Muldenpannen. Op het linker nokeinde staat een kleine schoorsteen.

Reden van plaatsing

• Architectuurcultuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik.
• Stedenbouwkundige criteria:
  • de situering aan het Marktplein.

Flegelstraat 1, hooiberg

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 AW Brakel
Straat + huisnummer: Flegelstraat bij 1
Naam object: -
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie H, nr. 317

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: hooiberg
Huidige functie: hooiberg

Bouwjaar: ca. 1820
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 6 november 1991
Datum foto’s: eind 1991​

Kadastrale kaart van Flegelstraat 1 in Brakel (2015)

Historie en ligging

De hooiberg ligt bij de boerderij aan de Flegelstraat 1 en is in ca. 1990 volledig gerestaureerd.

Plattegrond en opbouw

Een vijfroedenberg op vijfhoekige plattegrond. De onderbouw van de hooiberg is in baksteen opgetrokken in wisselende verbanden.
Op de bakstenen onderbouw is de berg deels met potdekselwerk gedicht.
De kap is met riet gedekt.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik.
• Stedenbouwkundige waarde:
  • de situering op een terp, bij een boerderij.
• Cultuurhistorische criteria:
  • de verwijzing naar de vroegere landbouwtechnieken.

Gortstraat 1, woonhuis

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 AV Brakel
Straat + huisnummer: Gortstraat 1
Naam object: -
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie H, nr. 347

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: woonhuis
Huidige functie: woonhuis

Bouwjaar: ca. 1830
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 6 november 1991
Datum foto’s: eind 1991​

Kadastrale kaart van Gortstraat 1 in Brakel (2015)

Historie en ligging

Het pand is gelegen aan de Gortstraat op een verhoging. Oorspronkelijk was het pand gebouwd op een rechthoekig grondvlak, waar later een tweede, kortere bouwmassa tegen de achtergevel aan is toegevoegd, met evenwijdige nok.
Rechts naast het pand ligt een in 1981 naar oorspronkelijk model nieuw opgemetselde schuur.

Plattegrond en opbouw

Het pand is gebouwd op een onregelmatig grondvlak en bestaat uit één bouwlaag. met de kap in langsrichting. Het pand bestaat uit één bouwlaag met kap. De gevels zijn opgetrokken in rode baksteen en zijn gemetseld in kruisverband. Rondom het pand loopt een pleisterwerken plint.

Voorgevel

De voorgevel is symmetrisch opgebouwd, met een deur met bovenlicht waarin een levensboom is geplaatst, en vier 6-ruits schuifvensters. De vensters zijn voorzien van luiken. Boven deur en vensters zitten strekken in het metselwerk. De gevel wordt afgesloten met een geprofileerde metalen bakgoot, die steunt op uitgemetselde bakstenen klossen. De goot heeft een loden binnengoot.

Linker zijgevel

De linker zijgevel bestaat uit de topgevel van het voorhuis. Op de verdieping zit een 4-ruits schuifvenster. De linker zijgevel van de later toegevoegde bouwmassa ligt een eind terug, maar heeft eveneens enkel een 4-ruits draaivenster op de verdieping.

Rechter zijgevel

De rechter zijgevel wordt gevormd door de twee topgevels van voor- en achterhuis. In het voorhuis zit een keldervenster, een 6-ruits schuifvenster en op de verdieping twee dubbele draairamen. In de gevel van het achterhuis zit een klein schuifvenster en een rond 4-ruits raam.

Achtergevel

De achtergevel van het voorhuis heeft twee 6-ruits schuifvensters met luiken. De vensters zijn voorzien van houten onderdorpels en strekken. Onder de dakrand is een nieuwe zinken bakgoot aangebracht.
De achtergevel van de latere bouwmassa heeft een schuifvenster met 3 (1+2) roededeling, voorzien van luiken en links daarvan een tweedelige deur met flankerend 3-ruits raam.

Dak

De kap wordt gevormd door twee evenwijdige zadeldaken, waartussen een zakgoot loopt. De achterste kap is korter dan die aan de straatzijde. De dakbedekking bestaat uit gesmoorde Hollandse pannen.

Interieur

In het interieur bevinden zich onder meer drie bedsteden (twee op zolder en één in de voorkamer), een stookplaats en een pomp met koperen kranen en ijzeren zwengel.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik
• Stedenbouwkundige criteria:
  • de situering
  • enkele gaaf bewaard gebleven elementen in het interieur

Janstraat 6, woonhuis

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 AZ Brakel
Straat + huisnummer: Janstraat 6
Naam object: -
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie H, nr. 63

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: woonhuis
Huidige functie: woonhuis

Bouwjaar: ca. 1900
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 6 november 1991
Datum foto’s: eind 1991

Kadastrale kaart van Janstraat 6 in Brakel (2015)

​Historie en ligging

Klein woonhuis aan de Janstraat, naast en tegenover enkele andere woonhuizen van ongeveer dezelfde omvang en dezelfde plaatsing, dat wil zeggen met de nok dwars op de straat.

Plattegrond en opbouw

Het pand is gebouwd op een rechthoekig grondvlak, met aan de rechter zijgevel een afsteek ter hoogte van het achterhuis. Het pand is vrij diep in verhouding tot de breedte van de voorgevel.
Het bestaat uit één bouwlaag met een zolder. Rondom het pand loopt een pleisterwerken plint. Aan de straatzijde is een windveer aangebracht met makelaar. Onder de dakrand loopt een nieuwe zinken goot.

Voorgevel

De asymmetrische voorgevel heeft rechts een deur met 1-ruits bovenlicht en links daarvan een 6-ruits schuifvenster met luiken. Deur en venster worden ontlast door een segmentboog. De boogvelden zijn gepleisterd. Op zolderhoogte zit een kleiner 6-ruits schuifvenster, eveneens ontlast door een segmentboog en met gepleisterd boogveld. De gevel wordt afgesloten door een houten windveer met makelaar.

Linker zijgevel

De linker zijgevel is voor zover zichtbaar blind.

Rechter zijgevel

De rechter zijgevel heeft in het voorhuis een smal 3-ruits schuifvenster met luik, een 6-ruits schuifvenster zonder luiken en een houten deur waarboven een hooiluik in de gevel zit. De afsteek heeft twee op verschillende hoogte geplaatste kleine raampjes en een loopdeur tegen de achtergevel.

Achtergevel

De achtergevel kon niet worden bezichtigd en is derhalve niet beschreven.

Dak

Het pand heeft een zadeldak met de nok haaks op de straat. Het dak is gedekt met gesmoorde Muldenpannen. Midden op de nok staat een gemetselde schoorsteen.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik.

Kooihoek 2 - Waaldijk 99c, boerderij

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 AR Brakel
Straat + huisnummer: Kooihoek 2 Bijgebouw is vernummerd naar Waaldijk 99c, 5306 AA Brakel (perceel Brakel, H, nr. 663)
Naam object: -
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie H, nr. 664

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: boerderij
Huidige functie: woonhuis met bedrijfsruimte

Bouwjaar: ca. 1880/1911 herbouwd na brand
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 6 november 1991
Datum foto’s: eind 1991

Kadastrale kaart van Kooihoek 2 in Brakel (2015)

​

Kadastrale kaart van Waaldijk 99c in Brakel (2015)

Historie en ligging

De boerderij ligt in de hoek van de Waaldijk en de Kooihoek, met de voorgevel dwars op de Waaldijk, op een opgehoogd stuk land tegen de dijk aan. De Kooihoek loopt langs de voorgevel naar beneden.
Het pand is met de grote brand in 1911 afgebrand. Uit oude afbeeldingen valt op te maken dat het voorhuis oorspronkelijk bestond uit 2 bouwlagen met kap. Het middendeel van de voorgevel was licht risalerend. Op de verdieping waren vensters aangebracht met ¾ van de hoogte van de vensters op de begane grond, in plaats van de vensters met ½ hoogte nu. De gevel was verder gedecoreerd met een cordonlijst en segmentbogen over alle vensters.
Het pand is gebouwd op een oudere fundering, de voorganger komt al voor op plattegronden van rond 1830.

Plattegrond en opbouw

Een T-boerderij, gebouwd op een rechthoekig grondplan. Het voorhuis beslaat anderhalve bouwlaag, waarvan driekwart deel is onderkelderd. Het achterhuis is nu verbouwd tot bedrijfsruimte. De bakstenen gevels zijn gemetseld in kruisverband en voorzien van hoekpilasters. Het pand heeft aan alle zijden een pleisterwerken plint. In het metselwerk is te zien dat het pand vanaf de strekken van de begane grond opnieuw is opgemetseld.

Voorgevel

De voorgevel is symmetrisch ingedeeld met vijf vensterassen. In het midden bevindt zich, terugliggend in een portaal, de deur met enkelruits bovenlicht. Vóór het portaal liggen vier hardstenen traptreden. Het portaal wordt geflankeerd door pilasters over anderhalve bouwlaag. Aan weerszijden van de deur tussen pilasters en hoekpilasters bevinden zich twee schuiframen met enkelruits onderlichten en bovenlichten met meerkleurige glas-in-lood vulling. De vensters hebben luiken en zijn bij het heropmetselen van het pand voorzien van strekken. Op de verdieping bevinden zich vijf enkelruits schuifvensters aangebracht onder strekken. De gevel wordt afgesloten door een gekorniste kroonlijst.
De plint heeft links en rechts van de trap kelderluiken, voorzien van metalen stangen.

Linker zijgevel

Het voorhuis heeft twee asymmetrisch geplaatste vensterassen. De begane grond bevat twee schuifvensters met luiken, enkelruits onderlichten en meerkleurige glas-in-lood bovenlichten. Op de verdieping zitten twee enkelruits schuiframen. Boven de vensters zijn strekken gemetseld. In de pleisterwerken plint zit een dubbel keldervenster.
Het achterhuis heeft twee schuifvensters vlak naast elkaar, tegen het voorhuis. Daarnaast drie halfronde ijzeren 5-ruits-stalraampjes. Tegen de achtergevel zijn in een terugliggend deel van de zijgevel dubbele baanderdeuren geplaatst.

Rechter zijgevel

Het voorhuis heeft symmetrisch geplaatst twee vensterassen, met op de begane grond twee schuifvensters met luiken, met enkel ruits onderlichten en meerkleurig glas-in-lood bovenlichten. Op de verdieping zijn twee enkelruits ramen aangebracht bij de opbouw. De vensters zijn voorzien van strekken.
Het achterhuis heeft drie halfronde ijzeren stalraampjes met 3- of 5-ruitsdeling.

Achtergevel

De achtergevel is gewijzigd voor de nieuwe functie van bedrijf en heeft een hoge pleisterwerken plint, een loopdeur geflankeerd door twee hoge rondboog vensters met metalen roededeling. De vensters bestaan uit een 9-ruits onderlicht en een 5-ruits bovenlicht. Zowel links als rechts is in de gevel in een terugliggend geveldeel een deur vernieuwd.

Dak

Op voor- en achterhuis zit een schilddak met dakbedekking van gesmoorde Muldenpannen. Het schild aan de achterzijde is gedekt met stroken metalen imitatie pannen. Twee schoorstenen staan op de nokeinden van het voorhuis en een derde op de nok van het achterhuis.

Bijgebouw

Achter de boerderij staat een schuur op rechthoekig grondplan, genummerd als Waaldijk 99c. De schuur staat direct aan de dijk en heeft aan deze zijde één bouwlaag, aan de andere zijde twee bouwlagen onder een met gesmoorde Muldenpannen gedekt zadeldak tussen topgevels. De gevels zijn bepleisterd. In de onderbouw zitten drie toegangen en twee halfronde stalraampjes. De bouwlaag heeft in beide zijgevels drie halfronde gietijzeren 5-ruits stalraampjes. De voorgevel heeft één halfrond stalraampje, grote schuifdeuren, een loopdeur en voor de zolder dubbele laaddeuren. In de top van de gevel een gietijzeren rond 4-ruits raam. De rechter zijgevel heeft voor de zolder door de dakrand heen dubbele laaddeuren.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de redelijk bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik.
• Landschappelijke criteria:
  • de situering aan de dijk.

Nieuwendijk 7, gemaal

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 TB Brakel
Straat + huisnummer: Nieuwendijk 7
Naam object: Mansveldergemaal
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie N, nr. 1246

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 13 november 2012

Oorspronkelijke functie: gemaal
Huidige functie: -

Bouwjaar: 1857
Architect: J.A.A. Waldorp
Aannemer: J.C. van Limbeek
Bouwstijl: Industrieel Erfgoed

Beschrijver: Mieke Sanders
Datum beschrijving: 9 augustus 2012
Datum foto’s: 9 augustus 2012

Bronnen:

• Streekarchief Bommelerwaard (SAB);
• S.L.H.M. Loo, Bouwhistorische verkenning met waarde-stelling,
• Margraten 2012;
• E.F.T Vink. en A. Vos, Landschap met een Lading, Zaltbommel 2001;
• W. van As, ‘Het Mansvelder gemaal’. In: Tussen de Voorn en Loevestein, Zaltbommel 1997 (nr. 96) p. 1-12.

Kadastrale kaart van Nieuwendijk 7 in Brakel (2015)

Historie en ligging

Het Brakelse Stoomgemaal, in de volksmond beter bekend als het Mansveldergemaal, genoemd naar machinisten Simon en Daniel Mansvelder, is kadastraal gelegen aan de Nieuwendijk 7 in Brakel. Het gemaal is gelegen in de Poederoijense hoek, een buurtschap aan de rand van het dorp Poederoijen. Dit voormalige stoomgemaal maakte, gezamenlijk met de batterijen van Brakel en Poederoijen, deel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het is gelegen aan een gedempte wetering die uitmondt in een binnenboezem met vier uitwateringssluizen.
Het Mansveldergemaal is door aannemer J.C. van Limbeek uit Geldermalsen gebouwd en werd op 15 september 1857 in gebruik genomen. Het gemaal bestond uit een machinehal, een ketelhuis en een schoorsteen. Op 18 oktober 1879 werd besloten om een geheel nieuwe stoommachine met scheprad aan te schaffen. Dit had tot gevolg dat de machinehal vrijwel in het geheel afgebroken diende te worden. Hierna werd deze opnieuw opgebouwd met het zogenaamde schepradlokaal aan de zuidzijde. Het ketelhuis en de schoorsteen bleven gedurende deze bouwfase grotendeels behouden. Vermoedelijk werden in deze periode ook de overige sluizen aangelegd en de bestaande kademuren en loopbrug aan de oostzijde vervangen in gewapend beton. Na een brand in de machinehal op 8 mei 1888 zijn vermoedelijk de daken van de machinehal en het ketelhuis vervangen. Rond 1920 werd het ketelhuis voorzien van een dakkapelachtige opbouw en een aangebouwde loods dit om een nieuwe zuiggasmotor te kunnen plaatsen. Als gevolg hiervan werd de inmiddels overbodig geworden schoorsteen afgebroken. Op 28 april 1971 werd een nieuw gemaal, het iets verderop gelegen Van Dam van Brakel gemaal aan de Maasdijk in Poederoijen, opgericht en werd het Mansveldergemaal buitenwerking gesteld. In de periode daarna werden alle machines uit het pand verwijderd en werd de wetering aan de zuidwestzijde gedempt. Het plaatselijk verhoogde dak (nok) van de machinehal ten behoeve van de warmteafvoer werd geheel verwijderd. Ook werd de begane grondvloer aangepast door alle aanwezige sparingen te dichten en werden er enkele poortinvullingen aangebracht. Aan het eind van de twintigste eeuw zijn nog enkele kalkzandstenen binnenmuren en een tussenvloer aangebracht.

Algemeen

De opzet van het Mansveldergemaal wordt gevormd door een combinatie van vier bouwvolumes: de machinehal, het schepradlokaal, het ketelhuis en de loods. Het dak van de machinehal en het schepradlokaal is gedekt met Muldenpannen, het ketelhuis en de loods zijn voorzien van golfplaten. Onder de machinekamer is vermoedelijk een kelder aanwezig (voormalige pompkamer). Het ketelhuis en de machinehal zijn voorzien van metalen spanten het zogenaamde ‘Polonceau’ spanttype, waarbij in de machinehal nog extra houten spanten zijn aangebracht.

Oostgevel

Het linkerdeel (de machinehal) is opgebouwd uit metselwerk in kruisverband. De gevel is voorzien van twee grenenhouten kozijnen voorzien van een rollaag. Aan de onderzijde zijn links en rechts twee grote ontlastingsbogen aanwezig. De linkerboog is opgebouwd uit éénsteens rollaag, de rechter uit 1,5steens rollaag. De linkerboog is dichtgezet in kruisverband en de rechter in halfsteensverband. Op de gevel zijn drie muurbeugels aanwezig. Tevens zijn diverse kleine openingen in de gevel waar te nemen.

Het rechterdeel (het ketelhuis) is opgebouwd uit metselwerk in kruisverband. Geheel links is een grote gevelopening onder een rondboog zichtbaar, die door middel van een toog is verdeeld in een deuropening (klampdeuren) en een halfrond gietijzeren bovenlicht. Voor het overige wordt de muur onttrokken aan het zicht door de ervoor aangebouwde loods met lessenaarsdak.

Deze is opgebouwd uit metselwerk in kruisverband. De oorspronkelijk gietijzeren gootbeugels zijn nog aanwezig. De huidige mastgoot is van asbestcement.

Noordgevel

Het gevelvlak van de noordgevel wordt gevormd door de volumes van het ketelhuis en de links ervan aangebouwde loods. De gevel is opgebouwd uit metselwerk in kruisverband. Van oorsprong bevond zich aan deze zijde nog een gemetselde schoorsteen met een hoogte van circa 20 m. waarvan de fundamenten in de ondergrond nog aanwezig kunnen zijn. In deze gevel zijn dichtgezette openingen herkenbaar, die vermoedelijk de verbinding tussen de schoorsteen en het ketelhuis markeren. Zowel ter plaatse van het ketelhuis als van de aangebouwde loods is een aanzet van een dichtgemetselde poortinvulling waar te nemen. De houten schuifpoorten, geleiderail en houten topgevelbekleding zijn vermoedelijk van recente datum, evenals de houten poortinvulling van de loods.

Westgevel

Het gevelvlak van de westgevel wordt gevormd door de volumes van het ketelhuis (links), de machinehal (midden) en het schepradlokaal (rechts). De gehele westgevel is opgebouwd uit metselwerk in kruisverband. In het linkerdeel zijn twee ijzeren halfronde vensters gesitueerd. In het middendeel zijn twee ijzeren rondboogvensters gesitueerd. In de top is een identiek halfrond venster als in het linkerdeel gesitueerd. In de voet van de gevel bevindt zich een ronde dichtgemetselde sparing welke dienst heeft gedaan ten behoeve van de afvoerbuis van de toenmalige stoommachine. Het rechterdeel (schepradlokaal) is momenteel schuin aangekapt aan het middendeel maar was oorspronkelijk voorzien van een plat dak. Hierin zijn twee gevelopeningen waar te nemen, één voor de invulling van een deur met getoogde bovenzijde en rechts één voor een vermoedelijk halfrond ijzeren raam. In de gevel zijn diverse muurankers geplaatst.

Zuidgevel

Deze gevel wordt voornamelijk gedomineerd door het grote dakvlak. De nok van het dak is aan het eind van de twintigste eeuw aangepast tot de huidige opzet. De ventilatieopbouw is hierbij verdwenen. De gesloten gevel wordt gevormd door de volumes van het schepradlokaal en de machinehal en is opgebouwd uit metselwerk in kruisverband. De dubbele deur is aangebracht aan het einde van de twintigste eeuw. In het muurwerk is tevens een ontlastingsboog waar te nemen met een rechthoekig venster. Onbekend is welke functie deze boog heeft gehad. De invulling van het metselwerk in kruisverband werd in een latere periode aangebracht. De oorspronkelijk gietijzeren gootbeugels zijn nog aanwezig. De huidige mastgoot is van pvc.

Interieur

Het gemaal werd niet met een kelder uitgevoerd maar het oorspronkelijke bestek spreekt wel van een onder de begane grondvloer gelegen pompkamer en waterlopen. In de huidige opzet is deze kelderlaag niet bereikbaar, de enige mogelijkheid die nog resteert is de toegang via het water.
In het schepradlokaal zijn enkele robuuste muurdelen aanwezig die herinneren aan een waterrad op deze positie. Het rad was afgesteund tussen deze beide keermuren.
In de noordwest hoek van de machinehal bevindt zich hoog boven de vloer een reservoir.
Het ketelhuis en de machinehal hebben ijzeren Polonceauspanten, gecombineerd met houten spanten in de machinehal. De wanden zijn voorzien van een sobere witte kalklaag.

Loopbrug en kademuren

Voor de oostgevel bevindt zich een loopbrug welke is uitgevoerd in gewapend beton. Links en rechts van de loopbrug zijn betonnen kademuren opgericht met in het rechterdeel een trapje dat leidt naar het water.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • als bouwkundig overblijfsel van het industrieel erfgoed.
• Ensemble-, landschappelijke - en stedenbouwkundige criteria:
  • als onderdeel, samen met de batterijen onder Brakel en Poederoijen en de uitwateringssluisjes, van de Nieuwe Hollandse Waterlinie;
  • de bijzondere landschappelijke situering met weteringen en sluizen.
• Cultuurhistorische criteria:
  • de voormalige functie als gemaal die nauw is verbonden met de historische, technische en waterstaatkundige ontwikkeling van het gebied.
• Bouwhistorische criteria:
  • de voormalige functie als gemaal die herkenbaar is in de bouwmassa en sobere architectuur;
  • het type spanten, de zogenaamde Polonceauspanten. Deze spanten werden vanaf het midden van de negentiende eeuw in industriële gebouwen toegepast;
  • de bouwsporen die herinneren aan de aanwezigheid van machines, gemaal etc.

Waaldijk 101, woonhuis

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 AA Brakel
Straat + huisnummer: Waaldijk 101
Naam object: -
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie H, nr. 389

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: woonhuis
Huidige functie: woonhuis

Bouwjaar: 1912
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 28 november 1991
Datum foto’s: eind 1991

Kadastrale kaart van Waaldijk 101 in Brakel (2015)

Historie en ligging

Het pand ligt aan de Waaldijk, tegenover de Veerdam.
De hardstenen geboorte- en sluitstenen zijn eertijds okergeel geschilderd geweest.

Plattegrond en opbouw

Het T-vormige pand is gebouwd op een rechthoekig grondvlak. Het bestaat uit één bouwlaag met een tweede onder een kap. De bakstenen gevels zijn gemetseld in kruisverband. Het linker deel van het pand is risalerend en heeft een topgevel.

Voorgevel

De voorgevel bestaat uit twee delen, te weten het linker, risalerende deel met topgevel en het rechter deel onder een langskap. Langs de gevel loopt een hardstenen plint met waterlijstje.
In het risalerende deel zitten op de begane grond twee schuifvensters met 8-ruits bovenlichten. Op de verdieping zit een tweelicht met schuifvensters met 6-ruits bovenlichten. De risaliet wordt afgesloten met een sierspant.
Het rechter deel van de gevel heeft een in een portaal gelegen deur met glazen panelen en een art nouveau smeedijzeren rooster, en een bovenlicht van 8 ruitjes.
In de voorgevel zit een breed, groot venster, met 16-ruits bovenlicht.
Alle vensters hebben bovenlichten gevuld met groen kathedraalglas. Daarbij worden alle vensters ontlast door segmentbogen van anderhalve strek, met geprofileerde hardstenen geboorte- en sluitstenen. In de boogvelden zijn gele en groene tegeltjes in ruitpatroon gezet. De kozijnen hebben bakstenen onderdorpels. Ter hoogte van boven- en onderdorpels, alsmede ter halve hoogte, lopen in het metselwerk gele sierbanden. Op de verdieping zijn de sierbanden aangebracht op boven- en onderdorpelniveau. Onder de dakrand is een fries gemetseld van rode en gele steen in blokpatroon.

Linker zijgevel

De linker zijgevel heeft twee smalle schuifvensters, ieder met een 6-ruits bovenlicht, gevuld met groen kathedraalglas. De vensters worden ontlast door segmentbogen. De boogvelden zijn dichtgesmeerd. De vensters zijn voorzien van tegeldorpels. In de onderbouw, de kelders, zitten twee 9-ruits ijzeren kelderlichten en een getoogd kelderraam. Over de gevel zijn muurankers verspreid. De onderbouw is gepleisterd.

Rechter zijgevel

De rechter zijgevel heeft op de begane grond een T-schuifvenster met 8-ruits bovenlicht waarin groen kathedraalglas, en een voormalige deuropening die is gedicht tot venster met 8-ruits bovenlicht.
Op de verdieping bevinden zich twee T-schuifvensters met 8-ruits bovenlichten.
De keldergevel is gepleisterd, en heeft een gedeeld getoogd kelderlicht, een deur onder een segmentboog en een schuifvenster.

Achtergevel

De achtergevel is geheel gepleisterd en enigszins gewijzigd. Links zitten twee schuifvensters met 8-ruits bovenlichten waarin een groene kathedraalglasvulling en rechts zitten dubbele openslaande deuren. Boven de kelderuitbouw is een balkon aangebracht. In de kelderwand zitten drie keldervensters.

Dak

Het dak is gedekt met een T-vormig wolfdak, waarop gesmoorde kruispannen liggen. Op de nokeinden zijn pironnen geplaatst.
In het voor dakvlak (van het rechter deel) is een kleine dakkapel geplaatst, met dubbele draairamen met ieder een 3-ruits bovenlicht.
In het linker dakvlak staat een hoog opgaande, gemetselde schoorsteen.

Interieur

Het interieur bevat ten minste een marmeren gangvloer en gesneden trapstijlen.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik
  • enkele gaaf bewaard gebleven elementen in het interieur, zoals de marmeren gangvloer en de gesneden trapstijlen
• Stedenbouwkundige criteria:
  • de situering tegenover de Veerdam

Waaldijk 137, boerderij

Postcode + plaats: 5306 AB Brakel
Straat + huisnummer: Waaldijk 137
Naam object: ‘t Ooievaarsnest
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie N, nr. 76

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: boerderij
Huidige functie: woonhuis

Bouwjaar: ca. 1850
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 28 november 1991
Datum foto’s: eind 1991

Kadastrale kaart van Waaldijk 137 in Brakel (2015)

​Historie en ligging

Tot woonhuis verbouwde grote T-boerderij, een eind van de dijk af gelegen op een terp.

Plattegrond en opbouw

Het pand is gebouwd op een rechthoekig grondvlak. De gevels zijn grotendeels gepleisterd en wit geschilderd, het voorhuis in blokverband.
Het voorhuis bestaat uit één bouwlaag met zolder en is onderkelderd. Het achterhuis met de voormalige deel heeft nog een overstek. Langs de dakrand zijn zinken mast- en bakgoten aangebracht.

Voorgevel

De voorgevel heeft vier grote 6-ruits schuifvensters, voorzien van luiken. In de geschilderde plint zitten twee dubbele kelderramen.

Linker zijgevel

De linker zijgevel heeft in het voorhuis een 6-ruits schuifvenster met luiken en een deur met bovenlicht met levensboom.
Het achterhuis heeft in de plint kleine steunberen. In de gevel zijn de stalramen vervangen door liggende 6-ruits ramen met luiken en diverse kleine vensters.

Rechter zijgevel

De rechter zijgevel van het voorhuis heeft een nieuw aangemetseld, door de dakvoet stekend rookkanaal. In de gevel zit een 6-ruits venster, voormalig schuifvenster, met luiken.
In het achterhuis zitten verschillende geschakelde vensters, een stel tuindeuren en tweemaal liggende 6-ruits vensters.

Achtergevel

De achtergevel is gewijzigd en aangepast aan de woonfunctie. De centraal gelegen grote deeldeuren en hooiluiken zijn vervangen door grote glazen platen. Het overstek is nog aanwezig. In het linker deel van de gevel is een nieuwe ingang geplaatst, achter een gepotdekselde entree.

Dak

Op het voorhuis zit een schilddak, dat is gedekt met gesmoorde Hollandse pannen.
In het voor dakvlak zit een brede, nieuwe dakkapel. In het linker dakvlak staat een kleine dakkapel met 4-ruits raam.
Het achterhuis heeft een zadeldak met wolfeind en is gedekt met gesmoorde Muldenpannen met platte wel.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik.
• Landschappelijke criteria:
  • de situering in de vrije omgeving, van alle zijden goed zichtbaar.

Waaldijk 145, boerderij

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 AB Brakel
Straat + huisnummer: Waaldijk 145
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie N, nr. 73

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: boerderij
Huidige functie: boerderij

Bouwjaar: 1915
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 2 december 1991
Datum foto’s: eind 1991​

Historie en ligging

Het pand ligt aan de Waaldijk, deel uitmakend van de typerende dijkbebouwing.

Plattegrond en opbouw

Het pand is gebouwd op een rechthoekig grondvlak en bestaat uit een dwars voorhuis met twee naast elkaar geplaatste achterhuizen. De bakstenen gevels zijn met rode steen gemetseld in kruisverband. De achtergevels zijn gepleisterd geweest. Om het pand loopt een pleisterwerken plint.

Voorgevel

De voorgevel is symmetrisch ingedeeld en bestaat uit twee 6-ruits schuifvensters met luiken en een deur, ingezet iets boven straatniveau, met enkelruits bovenlicht en gesneden deurkalf. In de gevel zitten gietijzeren muurankers. Onder de dakrand is een zinken bakgoot aangebracht.

Linker zijgevel

De linker zijgevel heeft in het achterhuis drie betonnen stalraampjes. In de gevel zitten zware muurankers.

Rechter zijgevel

De rechter zijgevel heeft in het voorhuis een 6-ruits schuifvenster waarvan de luiken zijn afgehaald, een 4-ruits schuifvenster voor de zolder en een kelderraam. De topgevel wordt afgesloten door een windveer met gesneden makelaar. In de rechter zijgevel van het achterhuis zitten een deur met smal bovenlicht en een venster met bovenlicht, beide onder strekken. Daarnaast een toiletraampje, twee halfronde 5-ruits stalraampjes en rechts boven in de gevel een dubbel zolderluik. In de gevel zijn zware muurankers aangebracht.

Achtergevel

De achtergevel bestaat uit een dubbele topgevel met windveer en eenvoudige makelaar. In de linker gevel zit links een loopdeur, rechts een vierkant klein venster en een tweede loopdeur. In de top een halfrond 5-ruits venster. In de rechter gevel zit links een loopdeur. De rest van de gevel is ingebouwd in een houten schuur met lessenaarsdak. Op de verdieping een dubbel luik en voor de zolder een staand 7-ruits stalraam.

Dak

Het voorhuis heeft een zadeldak met de noklijn evenwijdig aan de dijk. De twee achterhuizen hebben eveneens een zadeldak maar dan met de noklijn haaks op die van het voorhuis. Alle daken zijn gedekt met gesmoorde Hollandse pannen.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm en de detaillering.
• Stedenbouwkundige criteria:
  • de situering.

Waaldijk 147, boerderij

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 AB Brakel
Straat + huisnummer: Waaldijk 147
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie N, nr. 71

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: boerderij
Huidige functie: woonhuis met gedeeltelijk, door een spijlenhek omheind erf

Bouwjaar: circa 1830

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman; M. Sanders (toevoeging hekwerk)

Datum beschrijving: 2 december 1991; gewijzigd 9 juli 1999 (hekwerk)

Kadastrale kaart van Waaldijk 147 in Brakel (2015)

Historie en ligging

Voormalige T-boerderij met deels door spijlenhek omheind erf. Het pand ligt direct onder de dijk, met het achterhuis evenwijdig aan de Waaldijk en valt tussen de andere dijkbebouwing op door massa en plaatsing.

Plattegrond en opbouw

Deze grote voormalige T-boerderij is opgericht op een rechthoekig grondplan. Het achterhuis heeft een hoger geplaatste nok dan het voorhuis en een groot overstek.
De gevels zijn opgetrokken in baksteen. Gebruikt zijn gele en rode stenen, de gele voor de gevels en de rode doorgaans voor de strekken en vlechtingen. Het metselverband is, waarschijnlijk in verband met meerdere ver- en herbouwen, zeer rommelig. De achtergevel is deels bepleisterd. In de zijgevels van het voorhuis zijn langs de dakrand vlechtingen gezet.

Voorgevel

De voorgevel is in de loop der tijd sterk gewijzigd. Er zijn verschillende bouwsporen te zien van voormalige vensters. Nu zitten er vier grote schuifvensters in de gevel, waarvan één van een opkamer. In de plint een kelderraam. Links in de gevel zit een vierkant raampje onder de dakrand.

Linker zijgevel

De linker zijgevel is niet beschreven omdat deze niet openbaar toegankelijk is en de toenmalige eigenaren/bewoners herhaaldelijk afwezig waren.

Rechter zijgevel

De rechter zijgevel heeft in het voorhuis twee vensters met luiken en hardstenen onderdorpels en voor de zolder een dubbel draairaam waarvoor een metalen rolluik is gezet. Helemaal bovenin de top is een metalen luchtrooster geplaatst. In het metselwerk zitten vlechtingen.
In de gevel van het achterhuis zijn de stalraampjes vervangen door een drielicht en één raampje.

Achtergevel

De achtergevel heeft links en rechts een loopdeur en centraal gelegen de dubbele deeldeuren. Tussen de deuren zitten links in de gevel twee stalraampjes: één met een halfrond klapraampje en één met een 2-ruits raampje. Boven de deeldeuren bevindt zich het overstek. Het metselwerk wordt afgesloten met rollagen.

Dak

Het voorhuis heeft een zadeldak met de noklijn haaks op de dijk. Het achterhuis heeft een wolfdak met de noklijn evenwijdig aan de dijk. Beide daken zijn gedekt met riet. Op de nokken zijn rietvorsten geplaatst.

Erfafscheiding

Het erf wordt aan de zijde van de dijk afgesloten met een ijzeren spijlenhek, deels smeed-, deels gietijzer.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm van deze grote T-boerderij.
• Stedenbouwkundige criteria:
  • de situering. De boerderij vormt door zijn massa een opvallende bouwvorm aan de dijk.

Waaldijk 157, hooiberg

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 AB Brakel
Straat + huisnummer: Waaldijk bij 157
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie N, nr. 1014

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: hooiberg
Huidige functie: hooiberg

Bouwjaar: ca. 1890

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 2 december 1991
Datum foto’s: eind 1991

Historie en ligging

Schuurberg gelegen bij Waaldijk 157, achter het huis. De berg is sterk vervallen, de kapconstructie is deels kapot en het riet is deels weggeslagen.

Plattegrond en opbouw

De vijfroeden schuurberg is gebouwd op een vijfhoekig grondplan. De onderbouw is opgetrokken in baksteen en is gemetseld zonder verband. De onderbouw wordt afgesloten door een stroomlaag. De dakbedekking bestaat uit riet.

De gevels

Aan de achterzijde is een loopdeur geplaatst, in twee andere zijden een halfrond stalraampje.

Reden van plaatsing

• Cultuurhistorische criteria:
  • het historische aspect, dat verwijst naar de vele hooibergen die in de gemeente gestaan hebben.

Waaldijk 163, woonhuis

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 AB Brakel
Straat + huisnummer: Waaldijk 163
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie N, nr. 31
Bescherming: gemeentelijk monument

Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: woonhuis
Huidige functie: woonhuis

Bouwjaar: ca. 1830

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman

Datum beschrijving: 13 december 1991

Kadastrale kaart Waaldijk 163 in Brakel (2015)

Historie en ligging

Het pand betreft een klein dijkhuisje dat tegen de dijk aan gelegen is.

Plattegrond en opbouw

Het pand is gebouwd op een rechthoekig grondvlak, met de kop naar de dijk toe. Het beslaat één bouwlaag met een zolder. Tegen de achterzijde van het pand is een overdekte veranda aangebouwd. De gevels zijn gepleisterd en wit geschilderd.

Voorgevel

De voorgevel is asymmetrisch van indeling. Links zit een deur met zeer smal bovenlicht, rechts in de gevel zit een 6-ruits schuifvenster met luiken. Op de verdieping een staand zolderraam.

Linker zijgevel

De linker zijgevel wordt geflankeerd door een, ter hoogte van de achtergevel eindigende, dalende trap. In de gevel zitten twee kelderramen. Daarbij een vernieuwde loopdeur, een 4-ruits dubbel draairaam en een klein dubbel draairaam op de verdieping, direct onder de dakrand.

Rechter zijgevel

De rechter zijgevel bevindt zich dicht naast het buurpand. In de gevel zit een kelderraam.

Achtergevel

De achtergevel heeft links een loopdeur, rechts een dubbel draairaam. Op de verdieping boven het verandadak een liggend venster, in de top een halfrond driedelig metalen stalraampje.

Dak

Het zadeldak is gedekt met riet, waarbij aan voor- en achtergevel de top is vrijgelaten. Op de nok zijn rietvorsten gemetseld, halverwege de nok is een kleine schoorsteen geplaatst.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik
  • de situering aan de kop van de Waaldijk en in samenhang met Waaldijk 165.

Waaldijk 165, woonhuis

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 AB Brakel
Straat + huisnummer: Waaldijk 165
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie N, nr. 30

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: woonhuis
Huidige functie: woonhuis

Bouwjaar: ca. 1730

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 13 december 1991
Datum foto’s: eind 1991

Kadastrale kaart Waaldijk 165 in Brakel (2015)

Historie en ligging

Het pand betreft een oude dijkwoning aan de kop van de Waaldijk. Het pand ligt direct tegen de dijk aan.

Plattegrond en opbouw

Het pand is opgericht op een onregelmatig grondvlak. Van oorsprong is het wellicht een hallehuis-boerderij geweest, waar een krukhuis van is gemaakt en een stuk van de deel in lengterichting af is gehaald.
Het pand beslaat één bouwlaag met zolder. De gevels zijn gemetseld of gepleisterd en wit geschilderd.

Voorgevel

De voorgevel ligt onder aan de dijk. In de asymmetrisch ingedeelde voorgevel zitten twee drielichten met bovenlichten, het middelste raam dubbel zo breed als de twee flankerende ramen. Rechts in de gevel zit nog een klein 2-ruits schuifraampje.

Linker zijgevel

De linker zijgevel heeft in het achterhuis een venster direct onder de dakrand.

Rechter zijgevel

Langs de rechter zijgevel loopt een dalende trap tot bij de deur achter in de gevel. Het voorhuis manifesteert zich middels het geveleinde van het krukhuis. Tegen de dakrand zitten vlechtingen in het metselwerk, halverwege de hoogte van de gevel loopt een geschilderde plint. In de gevel op de verdieping zit een 4-ruits schuifvenster.
Het achterhuis heeft in de gevel een 2-licht, een nieuwe loopdeur en een klein raampje waarnaast een deur.

Achtergevel

De achtergevel heeft een nieuwe indeling gekregen, met links dubbele tuindeuren waarin tweemaal 8-ruits ramen. Rechts van deze deuren bevinden zich twee grote staande vensters met 6-ruits ramen. Op de verdieping voor de zolder zit een halfrond driedelig metalen stalraampje. In de gevel zitten twee sierankers.

Dak

Het voorhuis heeft een zadeldak met wolfeinden, met de noklijn evenwijdig aan de dijk. In oorsprong had de rechter zijgevel van het voorhuis geen wolfeind.
Het achterhuis heeft een wolfdak met de noklijn haaks op die van het voorhuis.
Beide daken zijn gedekt met riet. Op de nok zijn nokvorsten gemetseld.
In het rechter dakvlak van het achterhuis is een brede dakkapel gemaakt met twee 4-ruits vensters.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik.
• Stedenbouwkundige criteria:
  • de situering aan de kop van de Waaldijk en in samenhang met het pand Waaldijk 163.

Waaldijk 65, woonhuis

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 AA Brakel
Straat + huisnummer: Waaldijk 65
Naam object: -
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie H, nr. 417

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: woonhuis
Huidige functie: woonhuis

Bouwjaar: ca. 1870/voorgevel 1911
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 27 november 1991
Datum foto’s: eind 1991

Kadastrale kaart Waaldijk 65 in Brakel (2015)

Historie en ligging

Dit pand ligt aan de Waaldijk, op dijkniveau, met voor het pand een siertuin en ijzeren spijlenhek.
De voorgevel is na de grote brand van 1911 die aan de Waaldijk woedde weer opgetrokken, dit is in de linker zijgevel duidelijk te zien aan een bloktand bouwnaad. In het pand was ooit een café gevestigd.

Plattegrond en opbouw

Dit dijkhuisje is gebouwd op een parallelloïde plattegrond, met de voorgevel evenwijdig aan de dijk. Het pand bestaat uit één bouwlaag aan de dijkzijde en twee bouwlagen aan de achterzijde, met een recentere éénlaagse uitbouw met balkon tegen de achtergevel.
De bakstenen gevels zijn gemetseld in kruisverband, afgezien van de aanbouw die zonder verband is gemetseld, en de rechterzijgevel, die bepleisterd is in blokverband. Aan voor- en achterzijde loopt een geprofileerde bakgoot, aan de topgevels zitten houten windveren met een eenvoudig gesneden makelaar.Voorgevel:

De voorgevel is asymmetrisch ingedeeld, met van links naar rechts een schuifvenster, een deur en drie schuifvensters. De voorgevel is na de brand van 1911 nieuw gemetseld. De 6-ruits schuifvensters zijn geplaatst onder strekken, hebben onderdorpels en luiken. De nieuwe deur met bovenlicht heeft ook een strek.

Linker zijgevel

De linker zijgevel vertoont metselwerk waarin geen duidelijk metselverband is te herkennen. De top van de gevel is waarschijnlijk vernieuwd en tegen de voorzijde is de bouwnaad met de vernieuwde voorgevel te zien.
In de zijgevel zit een deur met 4-ruits raam. In de topgevel een 4-ruits draairaam. In de nieuwe aanbouw bevinden zich twee kleine 4-ruits raampjes.

Rechter zijgevel

De bepleisterde rechter zijgevel heeft op dijkhoogte een deur en 4-ruits raam, beide in één kozijn en voorzien van lage, 3-ruits bovenlichten. In de topgevel een 4-ruits schuifraam.

Achtergevel

De achtergevel wordt aan het oog onttrokken door een nieuwe, diepe aanbouw van één bouwlaag waarop een balkon. De aanbouw heeft dubbele tuindeuren, drie 4-ruits vensters en een dubbel draairaam. Op de verdieping is de gevel gepleisterd. In de gevel zitten een loopdeur en twee vensters.

Dak

Het pand heeft een zadelkap met de nokrichting evenwijdig aan de dijk. Het dak is gedekt met gesmoorde Hollandse pannen. Op de nok staat een schoorsteen.
In het voordakvlak zit een klein daklicht.

Erfafscheiding

Het erf wordt begrensd door een gemetselde, gecementeerde tuinmuur en grenst aan de achterzijde aan een oude muur.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik.
• Stedenbouwkundige criteria:
  • de situering hoog aan de dijk met tuinaanleg voor de voorgevel.
• Cultuurhistorische criteria:
  • de herinnering aan de lintbebouwing van het dorp aan het einde van de negentiende eeuw.

Waaldijk 67, woonhuis

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 AA Brakel
Straat + huisnummer: Waaldijk 67
Naam object: -
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie H, nr. 413

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: woonhuis
Huidige functie: woonhuis

Bouwjaar: ca. 1870
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 27 november 1991
Datum foto’s: eind 1991

Kadastrale kaart van Waaldijk 67 in Brakel (2015)

Historie en ligging

Het pand ligt aan de Waaldijk op dijkhoogte, met siertuin en ijzeren spijlenhekje.

Plattegrond en opbouw

Het pand is in T-vorm gebouwd op een parallelloïde plattegrond. Zowel het voor- als het achterhuis telt één bouwlaag. De bakstenen gevels zijn gemetseld in kruisverband; het achterhuis is gepleisterd, de voorgevel geschilderd. Aan de zijgevels zitten windveren.

Voorgevel

De voorgevel is symmetrisch ingedeeld. In het midden bevindt zich de vernieuwde deur met een 3-ruits bovenlicht met radiale roededeling. Aan weerszijden hiervan bevindt zich een schuifvenster met een 4-ruits onderraam, een 3-ruits bovenlicht met radiale roededeling en luiken. De vensters hebben houten onderdorpels. In het metselwerk zijn boven vensters en deur, strekken gemetseld. De deur heeft een houten omlijsting op hardstenen neuten en een kalf met bloktand. Voor de deur ligt een stoep met twee treden. Langs de gevel loopt een pleisterwerken plint. De gevel wordt afgesloten door een kroonlijst met bakgoot.

Linker zijgevel

De linker zijgevel heeft in het voorhuis een 4-ruits schuifvenster op de verdieping. In de pleisterwerken plint zit een dubbel kelderraam met luik. Het achterhuis is bepleisterd. Tegen het voorhuis is een nieuwe entree gemaakt, met deur- en raamomlijsting. Voor de deur loopt langs de gevel een houten trap met leuning. Verder zitten er twee stolpramen in de gevel.

Rechter zijgevel

De rechter zijgevel van het voorhuis bevat op de zolderverdieping een 4-ruits schuifraam en op de begane grond, tegen de voorgevel aan, een smal 3-ruits schuifraam met luik.

Achtergevel

De achtergevel heeft een nieuwe indeling, met op de verdieping twee 6-ruits draairamen en verder diverse gewijzigde vensters. Tegen de achtergevel staat een éénlaagse aanbouw met zadelkap.

Dak

Het voorhuis heeft een zadeldak met de noklijn evenwijdig aan de dijk. Het dak is gedekt met gesmoorde Hollandse pannen. Op de nokeinden staan gemetselde schoorstenen.
Het achterhuis heeft een zadeldak met de noklijn haaks op die van het voorhuis. Ook dit dak is gedekt met gesmoorde Hollandse pannen. In het linker dakvlak staat een dakkapel met dubbele draairamen.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik.
• Stedenbouwkundige criteria:
  • de situering aan de dijk op dijkniveau met vóór de voorgevel de tuinaanleg.
• Cultuurhistorische criteria:
  • de geschiedkundige betekenis als onderdeel van de lintbebouwing aan de dijk aan het einde van de negentiende eeuw.

Waaldijk 91, woonhuis

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 AA Brakel
Straat + huisnummer: Waaldijk 91
Naam object: -
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie H, nr. 399

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: woonhuis
Huidige functie: woonhuis

Bouwjaar: ca. 1830
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 27 november 1991
Datum foto’s: eind 1991

Kadastrale kaart Waaldijk 91 in Brakel (2015)

Historie en ligging

Het pand ligt direct aan de verhoogde dijk en maakt nog onderdeel uit van het dijklint van Brakel.
Het ligt op de hoek van de Waaldijk en de Koningstraat. De Koningstraat loopt schuin af langs de linker zijgevel van het pand.

Plattegrond en opbouw

Het pand is gebouwd op een rechthoekig grondplan. De bakstenen gevels zijn gemetseld in kruisverband. Aan de dijkzijde bestaat het pand uit anderhalve bouwlaag, met aan de achterzijde een kelder. Langs de dakrand is een zinken goot aangebracht.

Voorgevel

De voorgevel is asymmetrisch van indeling. Rechts van het midden is een deur geplaatst, met hiernaast een later ingezet dubbel raam. Op de verdieping, achter de goot, zitten twee gedeelde draairamen. De voorgevel heeft een pleisterwerken plint die is opgetrokken tot halve deurhoogte.

Linker zijgevel

De linker zijgevel, gekeerd naar de Koningstraat, is asymmetrisch ingedeeld, met een deur met laag bovenlicht, drie 9-ruits schuifvensters met luiken, een gedeeld zolderraam en in de plint een keldervenster met luik. In het metselwerk zitten boven de deur en schuifvensters strekken. De pleisterwerken plint is opgetrokken tot de vensters. In de eindgevel zijn vlechtingen gemetseld.
De aangebouwde schuur heeft in de zijgevel grote dubbele draaideuren. De houten opbouw is geplaatst op een bakstenen gemetselde onderbouw met stroomlijstje.

Rechter zijgevel

De rechter zijgevel heeft enkel op de verdieping twee vensters: één dubbel draairaam en één gedeeld klapraam. Ook deze eindgevel is van vlechtingen voorzien.

Achtergevel

De achtergevel heeft een aangebouwde houten schuur met lessenaarsdak. In de schuur is een half rond raampje gedicht. In de achtergevel zelf zit een verplaatst 4-ruits venster en een klein vierkant raam.

Dak

Het pand heeft een zadeldak tussen eindgevels met de nokrichting evenwijdig aan de Waaldijk. Het dak is gedekt met gesmoorde Hollandse pannen. Op het midden van de nok staat een gemetselde schoorsteen.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik.
• Stedenbouwkundige criteria:
  • de situering aan de dijk in het lint.

Waaldijk 95, woonhuis/postkantoor

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 AA Brakel
Straat + huisnummer: Waaldijk 95
Naam object: -
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie H, nr. 397

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: woonhuis/postkantoor
Huidige functie: woonhuis

Bouwjaar: ca. 1890/voorgevel 1911
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 27 november 1991
Datum foto’s: eind 1991

Bronnen: -

Kadastrale kaart van Waaldijk 95 in Brakel (2015)

Historie en ligging

Dit pand is gelegen aan de Waaldijk. Het pand is waarschijnlijk geschilderd geweest. De voegen laten hier en daar zien dat ze rood gekleurd zijn geweest.
Voorheen was hierin, ook, een postkantoor gevestigd.

Plattegrond en opbouw

Het pand is gebouwd op een rechthoekig grondvlak, met aan de achterzijde twee latere aanbouwen. Het pand bestaat uit twee bouwlagen. De bakstenen gevels zijn gemetseld in kruisverband. De voorgevel is van een iets rodere steen dan de zijgevels.

Voorgevel

De voorgevel is symmetrisch ingedeeld. Op de begane grond bevindt zich centraal de deur met bovenlicht, hardstenen deurplaat en neuten. Links en rechts van deze middenas bevindt zich een schuifvenster met glas-in-lood bovenlicht en luiken.
Op de verdieping bevindt zich in de middenas een vierlicht met persiennes. Deze middenas wordt afgesloten door een eenvoudige topgevel onder een dwarskapje. Aan weerszijden bevindt zich een gedeeld liggend zolderraam. De onderdorpels zijn van hout. Vensteropeningen en deuropening worden afgesloten met strekken. De gevel heeft een pleisterwerken plint met een klein waterlijstje. De gevel wordt afgesloten met een geprofileerde houten bakgoot.

Linker zijgevel

De linker zijgevel is sterk gewijzigd, links in de gevel is een ondiepe erker tegen de gevel aan gezet, rechts een raam ingeslepen. Op de verdieping zijn twee dubbele vensters nieuw ingezet. De dakrand heeft een houten windveer.

Rechter zijgevel

De rechter zijgevel heeft op de verdieping een zolderlicht en in de plint een 2-ruits keldervenster met luik.

Achtergevel

De achtergevel heeft twee nieuwe aanbouwen, te weten een serre met schuurtje en een aanbouw met dwars zadeldak. In de gevel zelf zijn twee vensters ingehakt.

Dak

Het pand heeft een zadeldak met de noklijn evenwijdig aan de dijk. Het dak is gedekt met gesmoorde Friese pannen. Op beide nokeinden staan gemetselde schoorstenen.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik.
• Cultuurhistorische criteria:
  • de vroegere functie als postkantoor.

Waaldijk 97, woonhuis/boerderij

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 AA Brakel
Straat + huisnummer: Waaldijk 97
Naam object:
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie H, nr. 397

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: woonhuis/boerderij
Huidige functie: woonhuis/praktijkruimte

Bouwjaar: ca. 1890/1911 herbouwd na brand
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 28 november 1991
Datum foto’s: eind 1991

Kadastrale kaart van Waaldijk 97 in Brakel (2015)

Historie en ligging

Het pand ligt aan de Waaldijk. In de zijgevels is een kleurverschil te zien in de bakstenen tussen de eerste en tweede bouwlaag, wat te maken kan hebben met de heropbouw na de brand van 1911.
Het pand is waarschijnlijk geschilderd geweest, te zien aan de kleur in de voegen.

Plattegrond en opbouw

Het pand is gebouwd als T-boerderij op een rechthoekig grondvlak. Het voorhuis bestaat uit twee bouwlagen; het achterhuis, de voormalige deel, is nu praktijkruimte. De bakstenen gevels zijn gemetseld in kruisverband. Het voorhuis is voorzien van hoekpilasters, aan de voorgevel gedecoreerd met speklagen. Het rechter deel van het voorhuis vertoont scheuren in het metselwerk.

Voorgevel

De voorgevel is in oorsprong symmetrisch ingedeeld met vijf vensterassen. De symmetrie is nu doorbroken doordat de twee linker vensterassen op de begane grond zijn ingebouwd door een serre.
Centraal in de voorgevel zit op de begane grond de entree: een houten deur met glazen panelen, een smeedijzeren rooster en een enkelruits bovenlicht. Rechts van de entree zitten twee 2-ruits schuifvensters. Links is een brede serre uit hout en glas opgericht.
Op de verdieping bevinden zich vijf T-schuifvensters.
De gevel heeft een bakstenen plint met pleisterwerken waterlijstje, een cordonlijst en een kroonlijst met verdiepte panelen in het fries. Tevens zijn over twee bouwlagen hoekpilasters gemetseld met speklagen. Boven de kozijnen zijn strekken gemetseld met ritmisch terug liggende bakstenen, en een hardstenen geprofileerde sluitsteen. De eerste bouwlaag is in de voorgevel gedecoreerd middels terug liggende bakstenen banden ter hoogte van de speklagen in de hoekpilasters.

Linker zijgevel

De linker zijgevel is enigszins gewijzigd. Op de begane grond van het voorhuis bevindt zich een 2-ruits schuifvenster en een nieuw ingezet driedelig raam. Op de verdieping zitten een 2-ruits schuifvenster en een T-schuifvenster, met tussen deze twee een klein draairaam met klapraam. Het fries lijkt te zijn verwijderd.

Rechter zijgevel

De rechter zijgevel van het voorhuis heeft twee vensterassen met beneden twee 2-ruits schuifvensters en op de verdieping twee enkelruits ramen. Ook hier is waarschijnlijk het fries verwijderd.

Achtergevel

De achtergevel van het voorhuis is gepleisterd en heeft aan de linkerzijde een hoog oplopende schoorsteen en een nieuw tweelicht met draairamen.
Het achterhuis is geheel gewijzigd voor de praktijk middels zeer grote lichtopeningen die een glaswand vormen, die halverwege de gevel diep naar binnen verspringt. Waarschijnlijk hebben hier oorspronkelijk baanderdeuren ingezeten.

Dak

Op het voorhuis zit een schilddak met de noklijn evenwijdig aan de dijk. Op het achterhuis zit een wolfdak met de noklijn haaks op die van het voorhuis. Beide daken zijn gedekt met gesmoorde Tuiles du Nord.
In het linker dakvlak van het voorhuis is een brede dubbele dakkapel geplaatst.
In het rechter dakvlak van het voorhuis bevinden zich twee dakramen.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik.
• Stedenbouwkundige criteria:
  • de situering aan de dijk.

Waaldijk 99, woonhuis

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 AA Brakel
Straat + huisnummer: Waaldijk 99
Naam object:
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie H, nr. 393

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: woonhuis
Huidige functie: woonhuis met bedrijfsruimte

Bouwjaar: 1911, na brand
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 28 november 1991
Datum foto’s: eind 1991
Kadastrale kaart van Waaldijk 99 in Brakel (2015)

Historie en ligging

Het pand ligt aan de Waaldijk en is na de brand van 1911 weer opgebouwd.

Plattegrond en opbouw

Het pand is gebouwd als een T-boerderij op een rechthoekig grondplan. Het voorhuis bestaat uit één bouwlaag. Rechts naast de voorgevel staat een voormalige 6-roeden schuurberg, nu omgebouwd tot extra bergruimte.

Voorgevel

De voorgevel is asymmetrisch ingedeeld met vier 2-ruits schuifvensters en een deur met bovenlicht, die zich tussen de twee linker vensters bevindt. Boven deur en vensters zitten strekken. De voorgevel heeft een pleisterwerken plint en wordt afgesloten door een eenvoudige houten kroonlijst.

Linker zijgevel

De linker zijgevel is gewijzigd, het raam beneden is vergroot en verplaatst. Op de verdieping zit een nieuw, kleiner raam in een oud kozijn. In het achterhuis zijn twee uitbouwen zichtbaar onder een opgetild dakvlak.

Rechter zijgevel

De rechter zijgevel heeft in het voorhuis op de verdieping een 2-ruits schuifvenster en rechts een smal venster.

Achtergevel

De achtergevel is geheel nieuw opgebouwd, in halfsteens verband en vormt alleen wat betreft bouwmassa nog een verwijzing naar de oude boerderij. In de gevel zijn diverse ramen en een dubbele deur geplaatst. Langs de dakrand loopt een houten bakgoot op klossen.

Dak

Het voorhuis heeft een zadeldak met de noklijn evenwijdig aan de dijk. Het dak is gedekt met gesmoorde Muldenpannen. Op de nok staan twee, verschillende, schoorstenen.
In het voor dakvlak zijn twee dakkapellen aangebracht, waarvan één met dubbele draairamen en één met een klapraam. Tussen de dakkapellen zit een dakraam.
Op het achterhuis zit een gebroken dak met schild, met de noklijn haaks op die van het voorhuis. Dit dak is eveneens gedekt met gesmoorde Muldenpannen.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik.
• Stedenbouwkundige criteria:
  • de situering aan de dijk en de samenhang met de panden aan de Waaldijk 97 en Kooihoek 2.

Waaldijk ongenummerd, grenspaal

Gemeente: Zaltbommel
Postcode + plaats: 5306 EW Brakel
Straat + huisnummer: Waaldijk
Naam object: De Kaaie Paol
Kadastrale aanduiding: gemeente Brakel, sectie N, nr. 507

Bescherming: gemeentelijk monument
Datum aanwijzing: 4 mei 1993

Oorspronkelijke functie: grenspaal
Huidige functie: grenspaal

Bouwjaar: -
Architect: -
Bouwstijl: -

Beschrijver: GG/drs. M.M. Laverman
Datum beschrijving: 28 november 1991
Datum foto’s: eind 1991

Kadastrale kaart van Waaldijk te brakel met ingetekend de locatie van de grenspaal (2015)

Historie en ligging

Grenspaal gelegen aan de Waaldijk buiten de bebouwde kom. Paal gaf tot 1955 de grens aan van de toenmalige gemeenten Brakel en Zuilichem.

​

Beschrijving

De paal bestaat uit een ijzeren ronde buis, opgebouwd uit drie op elkaar geplaatste segmenten, afgesloten met kraag, herinnering aan een kapiteel, waarop een vierkante dekplaat waarop weer een kogel rust.
Aan de dijkzijde van de paal is hoog een gemeentewapen, met acht kruisen en twee vissen, bevestigd met drie schroeven. Het wapen lijkt aan een koord te hangen. Onder het wapen een vaandel met daarin de gemeentenaam, BRAKEL. Dit plaatje zit met twee schroeven vast.

Reden van plaatsing

• Architectuurhistorische criteria:
  • de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik.
• Cultuurhistorische criteria:
  • de geschiedkundige waarde.