Samenvatting Monitor Duurzaamheid


Een halfjaarlijkse voortgangsreportage van het duurzaamheidsprogramma
nummer 5, juli 2021

Referentiejaar 2019

Dit is een samenvatting van de vijfde monitoring van het Programma duurzaamheid. Deze editie bevat voornamelijk gegevens over de energietransitie met daarnaast een update over asbestdaken en ruimtelijke adaptatie.

In deze editie zijn hoofdzakelijk de laatst bekende én complete per gemeente uitgesplitste energiegegevens opgenomen, die van 2019.

Bedrijven en woningen reduceren opnieuw

Bij de doelgroepen bedrijven & instellingen (5,7%) en de woningen (4,3%) is de CO2-uitstoot in 2019 ten opzichte van 2018 wederom afgenomen. Waar de sector Mobiliteit in 2018 nog een toename van 4% noteerde, heeft er in 2019 herstel plaatsgevonden en komt deze doelgroep door met name een afname van de CO2-uitstoot van de Binnenvaart weer terug op het niveau van 2017. Bij de doelgroep land- en (glas)tuinbouw is de CO2-uitstoot opnieuw gestegen (6,6%) omdat de impact van de economische groei groter is dan het effect van de maatregelen.

De totale CO2-uitstoot van de gemeente Zaltbommel is in 2019 per saldo met 2,1% gestegen, van 630 kton naar circa 643 kton

Prognose CO2-reductie in 2020 en verder

Ondanks de gerealiseerde reductie bij de sectoren woningen en bedrijven, blijft de CO2-uitstoot in de gemeente Zaltbommel per saldo een stijgende lijn vertonen. De definitieve cijfers over 2019 bevestigen dit beeld. De stijging wordt vooral veroorzaakt door toename van economische activiteiten in de glastuinbouw. Geplande grootschalige projecten die CO2-reductie opleveren zijn bovendien vertraagd. Dit betreft de CO2‑leiding glastuinbouw (ca. 40.000 ton) en Windpark A2 (ca. 11.500 ton). Hierdoor lopen we in 2021 naar verwachting 230 in plaats van 179 kton CO2 achter op de doelstelling van 55% reductie in 2030 ten opzichte van 1990.

Gemeenteraad akkoord met RES 1.0

De RES (Regionale Energie Strategie) is een regionaal samenwerkingsverband voor de ruimtelijke inpassing van de energietransitie. Zaltbommel maakt deel uit van Fruitdelta Rivierenland. De gemeenteraad van Zaltbommel stemde op 10 juni 2021 unaniem in met de RES 1.0. In het RES-bod staan onder andere afspraken over hoeveel duurzame zonne- en windenergie er de komende jaren in onze regio, en dus ook in Zaltbommel, opgewekt wordt. Het RES 1.0 bod werd op 1 juli 2021 bij het Nationaal Programma RES (NPRES) ingeleverd. De elektriciteit die de woningen en bedrijven en instellingen (excl. glastuinbouw) in Zaltbommel gebruikt, wil de gemeente binnen de eigen gemeente duurzaam opwekken met drie grote windmolens en een kleinere en twee hectare zonnepanelen extra ten opzichte van de huidige projecten uit het concept-bod van juni 2020. Het uiteindelijke bod van Zaltbommel bedraagt 0,145 TWh, waarvan 0,100 TWh opgewekt moet worden uit windmolens. Richting 2023 wordt een RES 2.0 opgesteld, waarin nieuwe inzichten voor elektriciteit en warmte een plek krijgen.

Bespreekvisie transitievisie warmte deze zomer ter inzage

Elke gemeente heeft de wettelijke plicht als regievoerder voor eind 2021 een transitievisie warmte te hebben. In deze dynamische transitievisie warmte met structurele evaluatiemomenten beschrijft de gemeente het kader, de wijze en het tijdspad waarin wijken, in ieder geval voor 2050, van het aardgas af gaan.
In mei 2021 is er een Notitie op Hoofdlijnen opgesteld. Hierin zijn op hoofdlijnen de eerste oplossingsrichtingen weergegeven. Deze Notitie is besproken met stakeholders (zoals de netbeheerder en woningcorporaties), de Energiekring Warmte, een interne werkgroep en de gemeenteraad. Deze zomer wordt de bespreekvisie van de Transitievisie Warmte afgerond. Deze wordt vervolgens aan iedereen voorgelegd.

Ministerie geeft opsporingsvergunningen af

Warmte kan mogelijk gevonden worden met geothermie (aardwarmte). Vooronderzoek heeft aangetoond dat de aardlagen in met name het gebied onder Zuilichem geschikt lijken te zijn voor geothermie. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft in maart 2021 ruim een jaar na indiening twee opsporingsvergunningen afgegeven. Momenteel wordt een haalbaarheidsonderzoek gedaan. Daarna moeten nog allerlei vergunningen geregeld worden. Proefboringen worden pas in een eventueel volgend stadium gedaan. Boren naar aardwarmte is ook een tijdrovende kwestie. “We mogen blij zijn als we over vier of vijf jaar zover zijn”, aldus wethouder Posthouwer.

Tot in 2023 geen groei in terugleververmogen mogelijk

Mede door de snelle opkomst van zonneparken en windmolens, neemt de opwek van duurzame energie enorm toe. In Nederland zijn we nog niet ingericht op de grote impact die dit heeft op het elektriciteitsnet. Ook in de Bommelerwaard groeit het terug leveren van elektriciteit sneller dan de capaciteit van het net. Voor alle gebruikers met een grootverbruikersaansluiting in de gemeente Zaltbommel betekent dit dat er per 18 maart 2021 tot in de loop van 2023 geen extra capaciteit beschikbaar is voor het terug leveren van duurzame elektriciteit. Met nieuwe PV-projecten van grootverbruikers kan tot in 2023 geen opgewekte elektriciteit worden terug geleverd. Hetgeen logischerwijs consequenties heeft voor de businesscases van projecten die in de pijplijn van bijvoorbeeld Coöperatie Duurzame Bedrijventerreinen Zaltbommel zitten en voor de daaraan gekoppelde SDE-subsidies. Om het elektriciteitsnet betrouwbaar te houden voor de toekomst, breidt Liander het elektriciteitsnetwerk uit, zo leggen ze onder andere nieuwe en dikkere kabels aan. In (de loop van) 2023 is dit zogenaamde kortsluitvermogen-probleem opgelost.

‘Co2 reduceren door van het aardgas af te gaan’

Energiekring Waterstof onderzocht of het haalbaar is de binnenstad – of een gedeelte daarvan – voor de warmtevoorziening over te doen gaan op waterstof als alternatief voor aardgas. En zo ja, welke impact dit heeft op het bestaande gasnetwerk en de woningen en bedrijfspanden. Eind mei 2021 overhandigde voormalig raadslid Kees Metz namens de Energiekring na drie maanden onderzoek het eindadvies aan wethouder Posthouwer. De conclusie luidde nu niet aan waterstof te beginnen, maar wel:

  1. vinger aan de pols bij (prijs)ontwikkelingen
  2. volgen pilots in den lande
  3. geen eigen pilot beginnen, zou verspilling maatschappelijk kapitaal zijn
  4. stimuleren draagvlak aardgasvrij-denken , het voorbereiden van promotieacties voor isolatie en het organiseren van bewustwordingsacties zoals bijvoorbeeld overschakelen op elektrisch koken.

Vervolgacties: 

  • B & W en Energiekring Waterstof conclusies aanbieden aan de raad.
  • Benutten input voor Transitievisie Warmte

Sanering asbestdaken

Stand van zaken sanering asbestdaken gemeente Zaltbommel, juni 2021:
Er zijn 3.098 daken met in totaliteit 285.345 m2 nog te saneren verdacht dakoppervlak

Vanaf 2018 zijn de volgende percentages gesaneerd:

  • Daken 11,5 %
  • Dakoppervlak 19,9 %

Gemeenteraad stelt Regionale Adaptatie Strategie (RAS) vast

Op 10 juni 2021 is de 'Regionale Adaptatie Strategie (RAS) en Samenwerkingsagenda Rivierenland Klimaatbestendig. Samen aan de slag!' in onze raad vastgesteld. De documenten liggen nu voor ter vaststelling bij de verschillende betrokken partijen van onze werkregio Klimaat Adaptief Rivierenland (KAR).
Daarnaast is op 27 mei 2021 in een opiniërende raad de eerste concept Lokale Adaptatieprogramma (LAP) Zaltbommel besproken. Hierin hebben raadsleden zich inhoudelijk uitgesproken over de voorgestelde beleidslijnen in de LAP.

?>